ลายสี สีด่าง และจุดสีในชิ้นงาน
แยกให้ออกว่าเป็นที่ masterbatch หรือที่เครื่อง

ดูให้แน่ว่าเป็นลายสี

ลายสีคือสีที่ไม่สม่ำเสมอ ภายในชิ้นงานเดียวกัน เห็นเป็นเส้นสีเข้มหรืออ่อนตามทิศการไหล เป็นปื้นด่าง หรือเป็นจุดสีเล็กๆ กระจาย อาการนี้ต่างจากปัญหาที่หน้าตาคล้ายกัน

• ลายสี / สีด่าง สีในชิ้นเดียวกันไม่เท่ากัน มักเห็นชัดใกล้ gate และตามแนวการไหล
• สีเพี้ยนระหว่างล็อต แต่ละชิ้นสีเรียบ แต่ชิ้นวันนี้กับเมื่อวานไม่เท่ากัน เป็นเรื่องการป้อนและวัตถุดิบระหว่างล็อต ดูในแถว "สีเพี้ยน" ของ ตารางแก้ปัญหาหน้างาน
• ลายเงิน (splay) เส้นสีเงินวาวตามทิศการไหล มาจากความชื้นหรือก๊าซ ไม่ใช่ pigment
• จุดดำ จุดสีดำหรือน้ำตาลจากเนื้อพลาสติกที่เสื่อมหรือไหม้ในกระบอก แม้ใช้ MB สีอื่น

กลไก: สีกระจายตัวอย่างไรในสกรู

Masterbatch คือ pigment เข้มข้นที่ถูกกระจายไว้ในพลาสติกตัวพา (carrier) งานของสกรูคือหลอม carrier ให้พร้อมกับเม็ดหลัก แล้วเกลี่ยเนื้อสีเข้มนั้นให้เจือจางทั่วทั้งช็อต ถ้า carrier หลอมช้ากว่า หนืดต่างจากเม็ดหลักมาก หรือสกรูผสมไม่พอ เนื้อสีเข้มจะไหลเข้าแม่พิมพ์เป็นสายก่อนจะเจือจางทัน และเห็นเป็นลายในชิ้นงาน

ข้อสรุปที่ใช้ได้จริงคือ ลายสีมาจาก สามเรื่องที่ต้องดีพร้อมกัน: ปริมาณ MB ที่ป้อนจริงคงที่ MB ที่ออกแบบให้เข้ากับเม็ดหลัก และเครื่องที่ผสมได้พอ ขาดข้อใดข้อหนึ่งก็เกิดลายได้

สาเหตุ 4 กลุ่ม

1. Masterbatch

Carrier ที่หนืดหรือ MFI ต่างจากเม็ดหลักมาก หรือเป็นพอลิเมอร์คนละชนิดที่ผสมเข้ากันยาก pigment ที่กระจายตัวใน carrier ไม่ดีตั้งแต่ตอนผลิต MB และความเข้มข้นที่สูงจนต้องเติมในสัดส่วนต่ำมาก ทำให้เกลี่ยให้ทั่วได้ยาก

2. การป้อนและการผสมก่อนเข้าเครื่อง

เครื่องเติมป้อนไม่สม่ำเสมอ หรือไม่ได้สอบเทียบ และเม็ด MB ที่ขนาดหรือความหนาแน่นต่างจากเม็ดหลักแยกชั้นในถังผสมหรือฮอปเปอร์ สีจึงอ่อนเข้มเป็นช่วง

3. Process และเครื่อง

Back pressure ต่ำ รอบสกรูไม่เหมาะ อุณหภูมิโซนท้ายต่ำจน carrier หลอมไม่ทัน สกรูทั่วไปที่ไม่มีส่วนผสม (mixing section) และสีเก่าที่ล้างกระบอกไม่หมด

4. ชิ้นงานและเม็ดหลัก

ชิ้นงานบางหรือใส ทำให้เห็นความไม่สม่ำเสมอชัดกว่าชิ้นหนาทึบ เม็ดหลักต่างล็อตมีสีพื้นต่างกัน และสัดส่วน regrind ที่มีสีอยู่แล้วไม่คงที่

ตรวจทีละขั้น จากถูกไปแพง

1. ชั่ง MB ที่ป้อนจริง เก็บ MB ที่เครื่องเติมปล่อยออกมาในช่วงเวลาที่กำหนด แล้วชั่งเทียบกับเม็ดหลักในช่วงเดียวกัน ตั้งไว้ค่าหนึ่งไม่ได้แปลว่าป้อนได้ค่านั้น ชั่งก่อนเถียง
2. ฉีดเม็ดหลักอย่างเดียว สัก 20–30 ช็อต ถ้ามีจุดหรือลายอยู่แล้ว ปัญหาไม่ได้อยู่ที่ MB
3. เพิ่ม back pressure ทีละขั้น ถ้าลายลดลงชัดเจน แปลว่าการผสมไม่พอ ดูรอบฉีดและอุณหภูมิเนื้อไปพร้อมกัน
4. ฉีดแผ่นเรียบ แผ่นบางสีอ่อนส่องกับแสงจะเห็นลายและจุดชัดกว่าชิ้นงานจริง ใช้เทียบก่อนและหลังแต่ละการเปลี่ยน
5. เทียบผสมในถังกับเครื่องเติม และเก็บเม็ดจากด้านบนกับด้านล่างของฮอปเปอร์มาเทียบ ถ้าสัดส่วนต่างกัน เป็นเรื่องการแยกชั้น
6. ขอข้อมูล carrier จากผู้ทำ MB ชนิดพอลิเมอร์และ MFI ของ carrier เทียบกับเม็ดหลักของคุณ ถ้าต่างกันมาก ให้ขอ MB ที่ใช้ carrier ใกล้เคียงกว่ามาทดลองเทียบ
7. พิจารณาเครื่อง ถ้าทุกข้อด้านบนทำแล้วยังไม่หาย การเพิ่มหัวผสม (mixing nozzle) หรือสกรูที่มีส่วนผสมเป็นทางที่ลงทุนมากที่สุด

ตาราง สาเหตุ → วิธีตรวจ → วิธีแก้

ส่วนไหนแก้ที่สูตร ส่วนไหนแก้ที่เครื่อง

อาการนี้ต่างจากรอยยุบ เพราะ การออกแบบ masterbatch มีผลจริง แต่ไม่ได้มีผลทุกกรณี แยกให้ชัดก่อนเปลี่ยนผู้ขาย

• แก้ที่สูตร MB ได้ carrier ที่เป็นพอลิเมอร์เดียวกับเม็ดหลักและหนืดใกล้เคียง การกระจายตัวของ pigment ใน carrier และความเข้มข้นที่ทำให้เติมในสัดส่วนที่เครื่องป้อนได้แม่น ถ้าใช้ MB หลายตัวพร้อมกัน เช่น สีกับ UV หรือ antistatic carrier ของทุกตัวควรเข้ากับเม็ดหลักเช่นกัน ดูกลุ่มสินค้าที่ ACS ดูแลได้ที่ สินค้าและ TDS
• แก้ที่เครื่อง เครื่องเติมที่ไม่แม่น การแยกชั้นในฮอปเปอร์ back pressure ต่ำ และสกรูที่ไม่มีส่วนผสม MB ตัวไหนก็แก้แทนไม่ได้
• คิดเป็นต้นทุนต่อชิ้นงานดี MB ที่ราคาต่อกิโลกรัมถูกแต่ต้องเติมมากกว่า หรือทำให้ของเสียเพิ่ม อาจแพงกว่าเมื่อคิดรวม ดู เศรษฐศาสตร์ของสูตร

ถ้าสงสัยเรื่องการผสมในเครื่อง อ่านพื้นฐานสกรูและ back pressure ได้ใน การฉีดพลาสติก