แก้ปัญหาหน้างาน · อาการรายตัว
รอยไหม้ ปลายชิ้นงานดำ (burn mark)
อากาศที่ไม่มีทางออก กลายเป็นความร้อน
รอยไหม้สีน้ำตาลถึงดำที่ปลายชิ้นงานหรือมุมอับ ส่วนใหญ่ไม่ได้มาจากเม็ดเสีย แต่มาจากอากาศในแม่พิมพ์ที่ถูกเนื้อพลาสติกไล่ต้อนจนไม่มีทางออก แล้วถูกอัดจนร้อนพอจะเผาผิวเนื้อ หน้านี้ไล่ตั้งแต่วิธีแยกรอยไหม้จากจุดดำ กลไก สาเหตุ 4 กลุ่ม วิธีตรวจจากถูกไปแพง และบอกตรงๆ ว่าสารเติมแต่งแทบไม่เกี่ยว
ฝ่ายการตลาด บริษัท แอดวานซ์ เคม โซลูชั่น จำกัด · 22 ต.ค. 2569 · อ่านประมาณ 7 นาที
ดูให้แน่ว่าเป็นรอยไหม้จากอากาศ
รอยไหม้จากอากาศมีลักษณะชัดเจน คือเป็นคราบสีน้ำตาลเหลืองถึงดำ อยู่ที่ตำแหน่งเดิมทุกช็อต และตำแหน่งนั้นคือจุดสุดท้ายที่เนื้อไปถึง เช่น ปลายชิ้นงานที่ไกลจาก gate ก้นของ rib หรือ boss มุมอับ หรือจุดที่หน้าการไหลสองสายมาชนกัน บางครั้งมีผิวไม่เต็มหรือขอบมนร่วมด้วยตรงจุดเดียวกัน
- รอยไหม้จากอากาศ ตำแหน่งคงที่ อยู่ปลายทางการไหลหรือมุมอับ ลดความเร็วฉีดช่วงท้ายแล้วรอยจางลง
- จุดดำ (black specks) เป็นจุดหรือเกล็ดดำที่ตำแหน่งสุ่ม มาจากเนื้อที่เสื่อมค้างในเครื่องหรือสิ่งปนเปื้อน อ่านต่อที่ จุดดำในชิ้นงาน
- ไหม้ที่ปาก gate มาจากแรงเฉือนหรือเนื้อร้อนเกิน เป็นคนละกลไก (ดู FAQ ด้านล่าง)
- ฉีดไม่เต็มที่จุดเดียวกัน มักมาคู่กัน เพราะอากาศที่ค้างทั้งต้านเนื้อไม่ให้เติมและเผาผิว อ่านต่อที่ ฉีดไม่เต็ม
กลไก: diesel effect
ก่อนฉีด โพรงแม่พิมพ์เต็มไปด้วยอากาศ เมื่อเนื้อพลาสติกไหลเข้า อากาศต้องหนีออกทาง vent หรือรอยประกบแม่พิมพ์ ถ้าทางออกตัน เล็กเกิน หรือไม่มีเลยที่จุดสุดท้าย อากาศจะถูกต้อนไปรวมกันแล้วถูกอัดอย่างรวดเร็ว การอัดก๊าซเร็วๆ ทำให้อุณหภูมิของก๊าซสูงขึ้นมาก หลักเดียวกับเครื่องยนต์ดีเซลที่จุดระเบิดด้วยการอัดอากาศ ความร้อนนี้เผาผิวเนื้อพลาสติกตรงนั้นจนเป็นสีน้ำตาลหรือดำ ยิ่งฉีดเร็ว อากาศยิ่งถูกอัดเร็วและร้อนขึ้น
ข้อสรุปที่ใช้ได้จริงคือ รอยไหม้เป็นปัญหาเรื่องอากาศไม่มีทางออก ทางแก้จึงมี 2 ทางหลัก: ให้อากาศออกได้ (vent) หรือไล่อากาศช้าลงในช่วงท้ายเพื่อให้มันออกทัน ทางแรกแก้ที่ต้นเหตุ ทางที่สองเป็นการประคองระหว่างรอแก้แม่พิมพ์
สาเหตุ 4 กลุ่ม
1. การออกแบบชิ้นงาน
มุมอับที่เนื้อไหลเข้าไปปิดทางออกของอากาศเอง เช่น ก้น rib ลึก boss สูง หรือผนังบางที่ล้อมด้วยผนังหนา ทำให้เนื้อไหลอ้อมไปปิดทางก่อนจะเติมจุดนั้น ตำแหน่งที่หน้าการไหลสองสายมาชนกันก็เป็นที่ค้างของอากาศได้ ดูเพิ่มที่ รอยประสาน weld line
2. แม่พิมพ์
สาเหตุที่พบบ่อยที่สุด ไม่มี vent ที่จุดสุดท้ายที่เติม vent ตันจากคราบสารระเหยหรือ wax ที่สะสม หน้าประกบที่ถูกเจียหรือซ่อมจนทางระบายหายไป และแกนหรือมุมลึกที่อากาศออกได้ทางเดียวคือทางที่เนื้อปิดไปแล้ว
3. Process
ความเร็วฉีดช่วงท้ายสูงเกิน ทำให้อากาศถูกอัดเร็วกว่าที่ออกได้ อุณหภูมิหลอมสูงทำให้ผิวเนื้อไหม้ง่ายขึ้น และแรงปิดแม่พิมพ์สูงเกินจำเป็นมากอาจบีบช่องระบายตามหน้าประกบจนแคบลง
4. วัตถุดิบ
เม็ดที่ไหลง่ายมากเติมโพรงเร็วจนอากาศหนีไม่ทัน สารระเหยหรือความชื้นเพิ่มปริมาณก๊าซที่ต้องระบาย และสารหล่อลื่นหรือสารเติมแต่งบางชนิดระเหยออกมาเกาะเป็นคราบใน vent จนตันเร็วขึ้น พื้นฐานเรื่องการไหลของเม็ดดูได้ใน การฉีดพลาสติก
ตรวจทีละขั้น จากถูกไปแพง
- ดูตำแหน่งรอยหลายๆ ช็อต ถ้าอยู่ที่เดิมทุกช็อต เป็นเรื่องอากาศ ถ้าสุ่มตำแหน่ง ไปดูเรื่องจุดดำ
- ลดความเร็วฉีดช่วงท้าย แบ่ง speed profile ให้ช้าลงเฉพาะช่วงที่เนื้อใกล้ถึงจุดที่ไหม้ ถ้ารอยจางลง ยืนยันว่าเป็นอากาศค้าง
- ทำความสะอาด vent และหน้าประกบ เช็ดคราบที่เกาะใน vent แล้วฉีดเทียบ ถ้าหายไปช่วงหนึ่งแล้วกลับมา ให้ตั้งรอบทำความสะอาดเป็นมาตรฐาน
- ทำ short shot ไล่ระดับ ฉีดไม่เต็มทีละขั้นเพื่อดูว่าหน้าการไหลเดินอย่างไร และจุดสุดท้ายที่เติมอยู่ตรงไหน จุดนั้นคือที่ที่ต้องมี vent
- ตรวจอุณหภูมิหลอมและเวลาค้างในกระบอก ถ้าสูงหรือนานเกินช่วงที่ผู้ผลิตเม็ดแนะนำ ให้ลดลง เพื่อให้ผิวเนื้อทนความร้อนจากอากาศได้มากขึ้น
- เพิ่ม vent ที่จุดสุดท้ายที่เติม เป็นงานแม่พิมพ์ ความลึกของ vent ต้องสัมพันธ์กับความหนืดของเม็ด ใช้ค่าตามคำแนะนำของผู้ผลิตเม็ดหรือผู้ทำแม่พิมพ์
- ใช้ vent แบบพิเศษหรือระบบดูดอากาศ สำหรับมุมลึกที่ทำ vent ธรรมดาไม่ได้ เช่น ปลอกหรือแกนที่อากาศผ่านได้ หรือดูดอากาศออกจากโพรงก่อนฉีด แพงที่สุด ใช้เมื่อทางอื่นไม่พอ
ตาราง สาเหตุ → วิธีตรวจ → วิธีแก้
| สาเหตุ | วิธีตรวจ | วิธีแก้ |
|---|---|---|
| ความเร็วฉีดช่วงท้ายสูงเกิน | ลดความเร็วเฉพาะช่วงท้ายแล้วดูว่ารอยจางลงไหม | แบ่ง speed profile ให้ช้าลงช่วงใกล้จุดที่ไหม้ |
| Vent ตันจากคราบ | ดูคราบใน vent และหน้าประกบ ฉีดเทียบหลังทำความสะอาด | ทำความสะอาดตามรอบที่กำหนด |
| ไม่มี vent ที่จุดสุดท้ายที่เติม | Short shot ไล่ระดับ หาจุดสุดท้ายที่เติม | เพิ่ม vent ตรงจุดนั้น |
| มุมอับ ก้น rib หรือ boss ลึก | รอยอยู่ก้นมุมลึกที่ทำ vent ธรรมดาไม่ได้ | ใช้แกนหรือปลอกที่อากาศผ่านได้ หรือระบบดูดอากาศ |
| หน้าการไหลชนกันขังอากาศ | Short shot ดูจุดที่สองสายมาชน | เพิ่ม vent ที่รอยชน หรือปรับตำแหน่ง gate |
| อุณหภูมิหลอมสูงหรือค้างนาน | วัดอุณหภูมิเนื้อที่ purge ออกมา เทียบขนาดช็อตกับกระบอก | ลดให้อยู่ในช่วงที่ผู้ผลิตเม็ดแนะนำ |
| แรงปิดสูงเกินจำเป็นมาก | เทียบแรงปิดที่ตั้งกับที่ชิ้นงานต้องใช้ | ลดแรงปิดลงในช่วงที่ยังไม่เกิดครีบ |
| สารระเหยจากเม็ดหรือสารเติมแต่ง | vent ตันเร็วผิดปกติ มีคราบมันหรือผงเกาะ | อบเม็ดตามคำแนะนำ ลดอุณหภูมิ ทำความสะอาดถี่ขึ้น |
สารเติมแต่งช่วยได้แค่ไหน
คำตอบตรงๆ คือ แทบไม่ช่วย รอยไหม้จากอากาศเป็นเรื่องทางออกของอากาศและความเร็วฉีด ไม่มีสารตัวไหนทำให้อากาศหนีออกจากแม่พิมพ์ได้เร็วขึ้น สิ่งที่เกี่ยวกับวัสดุมีเพียงเท่านี้ รวมทางที่ ACS ไม่ได้ขาย
- สารที่ระเหยออกมาสะสมใน vent สารหล่อลื่น wax หรือสารเติมแต่งบางชนิดที่ใส่มากเกินจำเป็นอาจระเหยตอนฉีดแล้วเกาะใน vent จนตันเร็ว การลดปริมาณหรือเลือก masterbatch ที่ไม่ปล่อยสารระเหยมากช่วยยืดรอบทำความสะอาดได้ แต่ไม่ใช่ทางแก้หลัก
- ระบบ antioxidant ในเม็ด ช่วยให้เนื้อทนความร้อนจากการหลอมได้ดีขึ้น แต่ไม่ได้กันการไหม้จากอากาศที่ร้อนจัดในจุดเดียว
- การเลือกเกรดที่ไหลยากขึ้น อาจลดความเร็วที่หน้าการไหลไปถึงจุดสุดท้ายได้บ้าง แต่มักทำให้ฉีดไม่เต็มแทน ควรแก้ที่ vent ก่อน
สิ่งที่สารเติมแต่ง แก้ไม่ได้: ไม่มี vent vent ตัน มุมอับที่อากาศออกไม่ได้ และความเร็วฉีดช่วงท้ายที่สูงเกิน
ข้อควรระวังทางเทคนิค
ค่าการเติม (let-down ratio) และข้อมูลทางเทคนิคในหน้านี้เป็นค่าอ้างอิงทั่วไป ไม่ใช่การรับประกันคุณสมบัติ ต้องยืนยันด้วยการทดลองในกระบวนการผลิตของคุณเองก่อนใช้งานจริง
FAQ
คำถามที่พบบ่อยเรื่องรอยไหม้
รอยไหม้กับจุดดำในชิ้นงานต่างกันอย่างไร
รอยไหม้จาก diesel effect เกิดที่ตำแหน่งเดิมทุกช็อต คือจุดสุดท้ายที่เนื้อเติมหรือมุมอับ เพราะอากาศไปค้างที่นั่น ส่วนจุดดำเกิดจากเนื้อที่เสื่อมค้างในกระบอก หัวฉีด หรือ hot runner หรือสิ่งปนเปื้อนในเม็ด ตำแหน่งจึงสุ่มไปเรื่อยๆ วิธีแยกง่ายที่สุดคือลดความเร็วฉีดช่วงท้าย ถ้ารอยลดลงชัดเจนเป็นรอยไหม้จากอากาศ ถ้าไม่เปลี่ยนให้ไปดูเรื่องจุดดำ
ลดความเร็วฉีดแล้วรอยไหม้หาย แต่กลายเป็นฉีดไม่เต็ม ต้องทำอย่างไร
ใช้ความเร็วฉีดแบบหลายช่วง (speed profile) ฉีดเร็วในช่วงต้นเพื่อให้เนื้อเติมทันก่อนเย็น แล้วลดความเร็วเฉพาะช่วงท้ายที่เนื้อใกล้ถึงจุดที่อากาศค้าง ถ้ายังต้องเลือกระหว่างไหม้กับไม่เต็ม แปลว่าอากาศไม่มีทางออก ต้องแก้ที่ vent ของแม่พิมพ์ เช่น ทำความสะอาด เพิ่ม vent ที่จุดสุดท้ายที่เติม หรือใช้ระบบดูดอากาศ
vent ของแม่พิมพ์ควรลึกเท่าไร
ไม่มีตัวเลขเดียวที่ใช้ได้ทุกเม็ด ความลึกที่เหมาะขึ้นกับความหนืดของเนื้อหลอม เม็ดที่ไหลง่ายต้องใช้ vent ตื้นกว่า ถ้าลึกเกินเนื้อจะไหลเข้า vent กลายเป็นครีบ ถ้าตื้นเกินอากาศออกไม่ทัน ให้ใช้ค่าตามคำแนะนำของผู้ผลิตเม็ดหรือผู้ทำแม่พิมพ์ และสำคัญไม่แพ้ความลึกคือทำความสะอาด vent ตามรอบ เพราะคราบจากสารระเหยอุดได้เรื่อยๆ
ชิ้นงานไหม้ตรงปาก gate ไม่ใช่ปลายชิ้นงาน เป็นอาการเดียวกันไหม
ไม่ใช่ ไหม้ที่ปาก gate มักมาจากความร้อนจากแรงเฉือน (shear heating) เมื่อเนื้อถูกบีบผ่าน gate ที่เล็กเกินด้วยความเร็วสูง หรือเนื้อร้อนเกินและค้างในกระบอกนาน ให้ตรวจขนาด gate ความเร็วฉีดช่วงแรก อุณหภูมิหลอม และเวลาที่เนื้อค้างในกระบอก ส่วนไหม้ที่ปลายชิ้นงานหรือมุมอับเป็นเรื่องอากาศค้างตามที่อธิบายในหน้านี้
ชิ้นงานยังไหม้แม้ลดความเร็วแล้ว?
ส่งรูปชิ้นงานหลายช็อต ตำแหน่งรอยไหม้ และค่าที่ตั้งบนเครื่องมาทาง LINE ทีมเทคนิคจะช่วยแยกว่าเป็นเรื่องอากาศค้าง แม่พิมพ์ หรือวัตถุดิบ